Bielik 3.1: polski model AI mówi w 56 językach i sam używa narzędzi. Do pobrania za darmo

Polski model językowy Bielik dostał największą aktualizację od miesięcy. Fundacja SpeakLeash i ACK Cyfronet AGH wypuściły 10 listopada Bielika 11B v3.1, który rozumie 56 języków, sam wywołuje zewnętrzne narzędzia i potrafi rozpisać zadanie na kilka kroków. W tym tygodniu dochodzą jeszcze dwa modele towarzyszące: przyspieszacz DFlash i decyzyjna rodzina Bielik-One. Wszystko z otwartymi wagami, do pobrania za darmo.

Trzy premiery w trzy dni

Twórcy rozłożyli nowości na cały tydzień:

• wtorek, 10 listopada – Bielik 11B v3.1, czyli nowa wersja głównego modelu,
• środa, 11 listopada – Bielik 11B v3.1 DFlash, mały model pomocniczy, który przyspiesza generowanie odpowiedzi,
• czwartek, 12 listopada – Bielik-One, cztery modele do klasyfikacji i oceny zamiast pisania tekstu.

Modele trafiają na profil SpeakLeash w serwisie Hugging Face. Główny model w wersji Instruct ma licencję Apache 2.0, więc można go używać także komercyjnie, np. we własnej aplikacji czy firmowym systemie.

Z 32 do 56 języków, ale polski wciąż na pierwszym miejscu

Bielik 3.1 przeszedł dodatkowy trening na 500 miliardach tokenów. Dzięki temu liczba obsługiwanych języków wzrosła z 32 do 56. Model rozmawia we wszystkich językach urzędowych Unii Europejskiej, a po raz pierwszy także po arabsku, chińsku, japońsku, koreańsku oraz w językach kaukaskich: ormiańskim, azerskim i gruzińskim. Autorzy podkreślają, że nie odbyło się to kosztem polszczyzny, na której model był od początku skupiony.

Według SpeakLeash poprawę widać w testach: w Belebele, sprawdzającym rozumienie czytanego tekstu, wynik wzrósł o 8 punktów procentowych, a w INCLUDE, który mierzy wiedzę i rozumowanie w 44 językach, o 5 punktów.

Bielik nie tylko odpowiada, ale też działa

Najważniejsza zmiana dotyczy tzw. kompetencji agentowych. Nowy Bielik łączy trzy rzeczy naraz: wywoływanie funkcji i narzędzi (function calling), zwracanie odpowiedzi w ściśle ustalonym formacie (structured output) oraz tryb jawnego rozumowania przy trudniejszych pytaniach. Rozumowanie działa także w trakcie korzystania z narzędzi, więc model może zaplanować sekwencję działań i po drodze wybierać, czego użyć.

Twórcy sprawdzili to w benchmarku τ²-bench, który symuluje obsługę klienta, np. w liniach lotniczych, handlu czy telekomunikacji. Model musi zrozumieć problem, użyć właściwego narzędzia, trzymać się zasad i doprowadzić sprawę do końca. Zależnie od scenariusza wersja 3.1 wypada tu o 16 do 45 punktów procentowych lepiej niż 3.0.

Poziom „myślenia” ustawia się parametrem reasoning_effort, od wyłączonego po maksymalny. Do uruchomienia z obsługą narzędzi twórcy zalecają serwer vLLM z dedykowanymi parserami z repozytorium bielik-tools.

Bielik-One i DFlash: do czego się przydadzą

Bielik-One to modele, które nie piszą, tylko oceniają. Przypiszą zgłoszenie do kategorii, sprawdzą dokument pod kątem wymagań, ocenią sentyment albo odpowiedź innego systemu AI. Przykład z ogłoszenia: model przegląda firmową skrzynkę i dla każdego e-maila podaje prawdopodobieństwo przynależności do kategorii. Pewne przypadki system załatwi sam, a wątpliwe przekaże człowiekowi. Rodzina ma cztery rozmiary, więc można dobrać model do posiadanego sprzętu.

DFlash korzysta z tzw. speculative decoding: lżejszy model podpowiada kolejne fragmenty odpowiedzi, a główny Bielik tylko je zatwierdza. Efekt to szybsze generowanie bez utraty jakości, co ma znaczenie przy własnym serwerze z ograniczoną mocą.

Co to oznacza dla firm i użytkowników w Polsce

• Dane zostają u Ciebie. 11 miliardów parametrów to rozmiar, który da się uruchomić na pojedynczej mocniejszej karcie graficznej, bez wysyłania dokumentów do chmury za granicą.
• Agenci po polsku. Obsługa narzędzi i formatu JSON pozwala podpiąć Bielika do automatyzacji, np. w n8n czy własnym chatbocie obsługi klienta.
• Tańsza klasyfikacja. Do sortowania maili czy wstępnej weryfikacji wniosków Bielik-One może okazać się prostszy i tańszy niż duży model w abonamencie.
• Bez wbudowanej moderacji. Karta modelu uczciwie zaznacza, że Bielik nie ma mechanizmów filtrowania treści i może się mylić. W zastosowaniach dla klientów trzeba więc dodać własne zabezpieczenia i traktować argumenty wywołań narzędzi jako niezaufane dane.

Kto chce tylko sprawdzić, jak model radzi sobie z polszczyzną, może skorzystać z czatu na chat.bielik.ai bez instalowania czegokolwiek.

Źródło: Bielik.ai – Premiera modeli Bielik 11B v3.1, DFlash i rodziny Bielik-One, Hugging Face – karta modelu Bielik-11B-v3.1-Instruct

Artykuł zredagowany przy pomocy AI.